رفتن به بالا

بزرگترین مجموعه خبری غرب خراسان

تعداد اخبار امروز : 19 خبر


  • پنجشنبه ۱۶ مرداد ۱۳۹۹
  • الخميس ۱۶ ذو الحجة ۱۴۴۱
  • 2020 Thursday 6 August

فضای مجازی و آنچه درون شبکه‌های اجتماعی مجازی می‌گذرد چه نسبتی دارد با آنچه در دنیای واقعی رخ می‌دهد؟ آیا می‌توان آنچه در دنیای فضای مجازی می‌گذرد را به عنوان یک واقعیت اجتماعی به آنچه درون جامعه می‌گذرد تعمیم دارد؟ واقعیت آن است که ما نمی‌توانیم مشاهدات محدود خودمان از فضای مجازی را به کلیت […]

فضای مجازی و آنچه درون شبکه‌های اجتماعی مجازی می‌گذرد چه نسبتی دارد با آنچه در دنیای واقعی رخ می‌دهد؟ آیا می‌توان آنچه در دنیای فضای مجازی می‌گذرد را به عنوان یک واقعیت اجتماعی به آنچه درون جامعه می‌گذرد تعمیم دارد؟

واقعیت آن است که ما نمی‌توانیم مشاهدات محدود خودمان از فضای مجازی را به کلیت جامعه تعمیم دهیم. اما اگر بتوانیم رفتار صدها هزار کاربر را رصد و بررسی کنیم شاید وضعیت تغییر کند. با این حال تحلیل رفتار صدها هزار کاربر شبکه‌های اجتماعی، ما را با حجم بزرگی از داده مواجه می‌کند که استخراج آن دشوار، و تحلیل آن دشوارتر است. اما برخی یافته‌ها نشان می‌دهد که در صورت «داده‌کاوی» و تحلیل این «کلان‌داده‌ها»، تعمیم نتایج آن‌ها به جامعه امکان‌پذیر است.

می‌توان نمونه‌های مشخصی از هم‌روندی داده‌های شبکه‌های اجتماعی با نظرسنجی‌ها را ارائه کرد. اولین بار، نگارنده با مقایسه میزان استفاده از تلگرام در تیرماه سال ۹۸ در مقایسه با اسفند سال ۹۷، این هم‌روندی را مشاهده کرد: همان قدر که کلان‌داده‌ها نشان می‌داد بازدید کانال‌های تلگرامی از اسفند تا تیرماه افت کرده است، به همان میزان نیز نظرسنجی ایسپا نشان می‌داد که کاربران تلگرام در این بازه زمانی کاهش یافته است.

در ماه‌های اخیر نیز موارد دیگری از هم‌روندی داده‌های شبکه‌های اجتماعی با نظرسنجی‌ها مشاهده شده است:

کاهش حساسیت به کرونا: تعداد توئیت‌ها و پست‌های تلگرامی مربوط به کرونا در فروردین امسال روند کاهشی داشته که این امر نشان‌ می‌دهد در مورد کرونا در شبکه‌های اجتماعی کمتر صحبت شده و می‌توان نتیجه گرفت که حساسیت‌ها نسبت به کرونا کاهش یافته است. موضوعی که در نظرسنجی ایسپا در مورد تداوم محدودیت‌های کرونایی در ماه فروردین نیز دیده می‌شود. مطابق با آن نظرسنجی، میزان موافقت مردم تداوم محدودیت‌ها کاهش یافته است که به نوعی مؤید کاهش حساسیت آن‌ها به موضوع کرونا بوده است.

افزایش اعتماد به رسانه‌های رسمی: اگر بپذیریم که میزان اعتماد به رسانه‌های مخالف جمهوری اسلامی با میزان اعتماد به رسانه‌های رسمی همبستگی منفی دارد، آنگاه می‌توان با بررسی روند اعتماد به رسانه‌های مخالف جمهوری اسلامی، وضعیت رسانه‌های رسمی را نیز پیش‌بینی کرد. داده‌های تلگرامی نشان می‌دهد که در بازه اسفند ۹۸ تا اردیبهشت ۹۹، یعنی بازه‌ای که اخبار در مورد کرونا به اوج خود رسیده بود، ۶ کانال تلگرامی مخالف جمهوری اسلامی نظیر بی‌بی‌سی فارسی، با کاهش محسوس فالوئر مواجه شده‌اند که احتمالا معنای آن این است که اعتماد به این کانال‌‌ها در موضوع کرونا کاهش یافته است. هم‌راستا با این یافته‌ها، نظرسنجی ایسپا نیز نشان می‌دهد که از ابتدای اردیبهشت ماه به این سو، به آمار رسمی در مورد کرونا بیشتر اعتماد شده است. از آنجایی که آمار رسمی عمدتا از رسانه‌های رسمی اعلام می‌شوند و همان‌گونه که مک‌لوهان می‌گوید پیام از رسانه جدا نیست، اعتماد به این آمار مؤید اعتماد به آن رسانه در موضوع کرونا نیز هست.

کاهش انتقادات به دولت در موضوع کرونا: تحلیل توئیت‌های منتشر شده در رابطه با دولت و مسئولان دولتی نشان می‌دهد که انتقادات از دولت در ماه‌های فروردین و اردیبهشت روندی مشابه با نتایج نظرسنجی ایسپا درمورد نارضایتی از دولت پیرامون کنترل شیوع کرونا، داشته است (در ماه‌های فروردین و اردیبهشت انتقاد به دولت عمدتا مربوط به موضوع کرونا بوده). نظرسنجی ایسپا و تحلیل توئیت‌های منتشر شده در رابطه با دولت هر دو کاهش انتقادات از دولت در دومقطع زمانی مشابه را نشان می‌دهد و از این منظر شاهد نوعی تشابه و هم‌روندی میان داده‌های فضای مجازی و داده‌های نظرسنجی هستیم.

موارد مذکور نشان می‌دهد که در برخی از «روندهای اساسی» و نه موارد خاص، شاهد نوعی هم‌روندی میان داده‌های فضای مجازی و داده‌های حاصل از نظرسنجی هستیم. به این معنا که اگر در طول زمان، رویکرد کاربران شبکه‌های اجتماعی را با داده‌های حاصل از نظرسنجی در یک موضوع مشخص مقایسه کنیم، احتمالا این داده‌ها هم‌روند بوده و فراز و فرود نمودار حاصل از آن مشابه با یکدیگر می‌باشد. این مسأله به خوبی گویای آن است که داده‌های فضای مجازی در برخی موضوعات می‌تواند معرّف بخش مهمی از جامعه باشد و نتایج تحلیل آن می‌تواند به فهم بهتر فضای اجتماعی نیز کمک کند.

یک ملاحظه مهم: با وجود آنکه روند ِداده‌های شبکه‌های اجتماعی با روند ِ نظرسنجی‌ها مشابه بوده است، اما تعمیم آن به همه موضوعات اجتماعی و سیاسی علمی نیست. برای نشان دادن رابطه دقیق‌تر میان داده‌های شبکه‌های اجتماعی و نظرسنجی‌ها، نیاز به پژوهش‌های منظمبیشتر و مطالعات طولی می‌باشد.

منتشر شده در روزنامه شرق

اخبار مرتبط