آخرین اخبار سایت » یادداشت
کد خبر : 27683
سه شنبه - ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۰ - ۱۹:۰۵

آداب و رسوم مردمان غرب خراسان در ماه رمضان

محمد عبدالله زاده ثانی، پژوهشگر و رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی داورزن؛

شروع ماه مبارک رمضان تا قبل از آمدن تلویزیون به خانه ها، در هاله ای از ابهام قرار داشت. لذا مردم روز قبل از ماه رمضان را روزه می گرفتند و این روز را «یوم الشک» می نامیدند.

بخاطر نبود ساعت زنگدار و تلفن برای بیدار کردن مردم، در ایام سحر فردی به نام «طبال» یا «طبل زن» بدون اینکه مزد و مواجبی از مردم بگیرد، یک ساعت مانده به اذان صبح کارش را با صلوات بر محمد وآل محمد(ص) و چاووشی و مدح علی بن ابی طالب(ع) شروع و سپس صدای خود را بلند تر می کرد.

او آرام آرام بر طبل می کوبید و با آهنگ خاصی طبل می زد که با این قطعه شعر محلی که ‘آی وَخِزِه، آی وَخِزِه، وَخِزِه سحر رَف، وَخِزِه كه دِر رَف، آی وَخِزِه، آی وَخِزِه، وَخِزِه سحر رَف، اِفتاو بدَر رَف بابا آوگوش وِسَر رَف’.

معنی این كلام آهنگین این است كه ‘آی برخیزید، برخیزید كه سحر شد، برخیزید كه دیر شد، آی برخیزید، آی برخیزید، برخیزید كه سحر شد، آفتاب بالا آمد و آبگوشت سرریز شد’ كه هم اكنون نیز با طراوت خاصی در بسیاری از روستاهای غرب خراسان خوانده می شود.

روزه داران در این منطقه در ماه مبارک رمضان غذای اصلی خود را در سحر می خوردند. برخی مردم غذایی به نام «قابلی» می خوردند که از گورس که گیاه کوهی است، تهیه می شود؛ بدین صورت که آن را می جوشاندند سپس دم می کردند و می خوردند.

مردمان غرب خراسان علاقه خاصی به اشکنه داشتند. در این منطقه بیش از ۹۰ نوع اشکنه تهیه می شد که مشهورترین آن ها «اشکنه ی قورمه» می باشد. بعضی ها ماست و دوغ و خیاری به همراه کشمش و بادام و گردو تناول می کردند.

بعضی ها هم تخم مرغ شیره می خوردند و بعدها که اوضاع مردم بهتر شده بود، برنج همراه «خوشتلی» که همان رشته می باشد، با کوکوی سبزی می خوردند.

در این منطقه قرآن خوانی بین همسایه ها به نوبت انجام می گرفت و هر شب در یک خانه مراسم برگزار می شد. خانواده ای که سوره «یس» را تلاوت می کرد باید افراد قرآن خوان را افطاری می داد.

مردمان غرب خراسان در شبهای قدر پس از نماز و دعای جوشن، قرآن بر سر می گذارند. در قدیم در شب ۲۷ ماه رمضان که مصادف با کشته شدن ابن ملجم است، مراسم «ملاقه زنی» بود و معمولاً پسرها صورت خود را می پوشاندند و به درب منازل برای گرفتن طعام و آجیل و خوردنی می رفتند و این شب را مردم جشن می گرفتند بعضی ها روی آنها آب می پاشند و بعضی ها خرما می دهند.

در روز عید فطر در قدیم رسم بر آن بود که مردم قبل از طلوع آفتاب نماز عید را در محلی به نام «عیدگاه» یا «مصلی تاریخی» برگزار می کردند و بعد از نماز عید فطر برای تبرک و تیمن، بر سر مزار اهل قبور می رفتند و با پخش خرما و حلوا، طلب مغفرت برای مردگان می کردند.